Nieuwsbrief

Wist je dat paarden in de winter ook sterk kunnen zweten bij intensieve training?

Handige tips, leuke (webshop) acties, nieuwe onderzoeken en toffe video's willen we graag met je delen! Bekijk hier de nieuwsbrief van vorige maand

Meld je hier aan

Adviesfilter
Advies over
Houderij

 

BeetNote Voorjaarsgras

Voorkom een hoefbevangen paard in het voorjaarsgras
 

Allereerst, waarom is voorjaarsgras zo berucht? In principe heeft het te maken met een periode van snelle groei. In het najaar slaat het gras koolhydraten op om te overwinteren. Deze koolhydraten, voornamelijk sucrose en fructaan, worden in het vroege voorjaar gebruikt voor groei en weer aangevuld (via glucose en fructose) als de dagen weer langer worden.

Groei betekent niet anders dan structurele vezels maken, de grasstengel. Het gevolg is dat de proteïne (eiwit)waarde tijdens het voorjaar stijgt, om in de zomer omlaag te gaan, en weer te stijgen in het najaar. Daarom dacht men vroeger dat hoefbevangenheid werd veroorzaakt door eiwit. We weten nu dat dat niet het geval is.
 
Dus in het voorjaar is het gras rijk aan proteïne, heeft het een relatief laag gehalte aan structurele vezels en een hoog suiker- en fructaanniveau. Dit circuleert in het gras en zinkt uiteindelijk naar de onderzijde van de bladen en stengels.
 
Na een winter waarin hooi of kuilgras van een tweede snee is gevoerd, of de paarden buiten hebben gestaan en zich hebben gered met gras met een lagere voedingswaarde, komt plotseling deze rijke bron van proteïne en suikers.
 
Dit gebeurt op een tijdstip dat een in het wild levende kudde dit het hardste nodig heeft. Ze komen uit een schrale periode, waarin ze maar net voldoende voedsel hebben kunnen vinden om te overleven, en ze hebben het rijke voedsel hard nodig om pasgeboren veulens te voeden, lichaamsreserves op te bouwen, en hun conditie te verbeteren voordat het voedselaanbod weer vermindert. Voor in het wild levende paarden is dit verse voorjaarsgras dus van levensbelang.
 

Maar waarom heeft het gedomesticeerde paard problemen?

Er zijn twee belangrijke redenen aan te wijzen: in de eerste plaats is ons gras zorgvuldig gekweekt en geselecteerd om hoge voedingswaarden te verzekeren. De pieken zijn dus extreem hoog in deze grassoorten. In de tweede plaats voeren wij onze paarden tijdens de wintermaanden ook goed, dus als het voorjaar aanbreekt, hebben ze helemaal geen grote hoeveelheid extra voedingstoffen nodig.

 

Als dit zo is, waarom reageren paarden dan op verschillende manieren?

Sommige paarden worden dikker. Op andere lijkt het geen effect te hebben. En sommige paarden raken zomaar hoefbevangen. Hoe kan dat?
Er is de laatste tijd veel onderzoek gedan naar de fysiologische en microbacteriële rol in het darmstelsel en dit levert tot op zekere hoogte, antwoorden op deze vragen.
 

Meer oorzaken dan alleen de samenstelling van gras

We weten dat de samenstelling van voorjaarsgras problemen kan opleveren, maar het is niet alleen de samenstelling.
 
Een snelle overgang van winterrantsoen naar voorjaarsrantsoen levert een enorm spanningsveld op in de dynamiek van het spijsverteringsstelsel. De hoeveelheid en dominantie van bacteriesoorten veranderen, waardoor de fermentatiepatronen in de darmen veranderen. Daarmee verandert ook de zuurgraad in de verschillende delen van de darmen. Al deze parameters hangen af van de samenstelling en voedingswaarde van het rantsoen, maar ook van de frequentie waarmee wordt gegeten en de hoeveelheid die wordt ingenomen.
 
Hoe meer een paard eet, hoe groter de kans dat hij te dik wordt. Dat is wel duidelijk. Maar dit geeft geen verklaring voor het feit dat slechts enkele paarden hoefbevangen raken.
 

Verschillende bacteriën

In 2012 is een nieuw onderzoek gepubliceerd, waaruit bleek dat niet alle paarden dezelfde bacteriën in hun darmen hebben.
 
Paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid, hebben een grotere diversiteit aan microbacteriën in hun darmen, en minstens twee bacterie-groepen die in veel grotere aantallen aanwezig zijn dan bij niet-gevoelige paarden.
 
Het is ook aangetoond dat de snelle groei van sommige ongewenste bacteriën en de hieruit voortvloeiende stijging van gifstoffen en melkzuur, niet alleen invloed heeft op de hoeflamellen, maar ook een afweer reactie in het immuunsysteem teweeg brengt waardoor ontstekingen ontstaan.
 
De paarden met een minder diverse, stabielere bacteriepopulatie in het darmstelsel lijken minder gevoelig  te zijn voor snelle wijzigingen in het dieet. Als deze theorie waar is, hebben deze paarden geen last van een ontsteking van de lamellen die door het immuunsysteem teweeg wordt gebracht.
 

Soms zie je het niet

Desondanks kan er zelfs bij paarden die er helemaal tevreden uitzien, een hele reeks van effecten optreden.
Tijdens het voorjaar moeten we voorkomen dat het paard een grote hoeveelheid zeer goed verteerbaar materiaal binnenkrijgt, ongeacht of ons paard gevoelig is voor hoefbevangenheid of niet.
 
Zelfs de meest stabiele bacteriepopulaties worden in een bepaalde mate beïnvloed door overbelasting van proteïne en fructaan, maar zijn in staat de effecten te verminderen.
 
Gelukkig is het management voor alle paarden hetzelfde: Voorzichtig omschakelen en het lichaam (lees: bacteriekolonies) de tijd geven zich aan te passen.
 
  1. Beperk de grasinname:
    door een muilkorf te gebruiken
    de oppervlakte van het land te beperken
    door de tijd die je paard in het gras loopt langzaam op te voeren (vooral voorzichtig in de late namiddag wanneer de fructaan concentratie op zijn hoogst is).
  2. Voer tussen deze periodes een alternatieve ruwvoerbron.
    Pavo SpeediBeet ondersteunt het behoud van de fermentatiepatronen (vooral als je het voor de weidegang voert). Een lekkere natte mix, vlak voordat je je paard in de wei zet, zorgt ervoor dat je paard een vol gevoel heeft waardoor hij in de eerste uren minder op het gras ‘aanvalt’.
  3. Bouw je winterrantsoen af en stel een zomerrantsoen samen naast gras.
    In de praktijk betekent dit vaak dat zetmeelrijk krachtvoer dat je in de winter gebruikt om met je paard te sporten of trainen vervangen kan worden door zetmeelarm krachtvoer (bijv Pavo Nature’s Best). 
Als je paard geen weidegang krijgt, is het bovenstaande ook van toepassing wanneer je overgaat op een nieuwe partij ruwvoer.
 
Dr Tom Shurlock