Nieuwsbrief

Wist je dat paarden in de winter ook sterk kunnen zweten bij intensieve training?

Handige tips, leuke (webshop) acties, nieuwe onderzoeken en toffe video's willen we graag met je delen! Bekijk hier de nieuwsbrief van vorige maand

Meld je hier aan

Adviesfilter
Advies over
Houderij

 

Revalidatie

Dierenarts Leendert Jan Hofland belicht de veranderende inzichten in de opvattingen over revalidatie.

Problematiek bij het revalideren 

Een belangrijk verschil in revalidatie tussen paarden en mensen is dat mensen hun blessure kunnen begrijpen en paarden niet. Mensen begrijpen dat rust nodig is maar een paard met een blessure moeten we op de één of andere manier dwingen om rust te houden. Vooral in het verleden werd boxrust nogal eens voorgeschreven. In de praktijk leidde dit tot ernstige problemen. Tijdens een langere periode van boxrust worden paarden gevoelig voor andere ziekten zoals koliek (buikpijn), maagzweren en maandagziekte. En er is een risico op het ontwikkelen van stalondeugden.

Veranderde inzichten 

De laatste jaren is de kijk op revalidatie sterk veranderd: Het doel van revalidatie is het optimaliseren van het belastings- of prestatieniveau van het paard, liefst een terugkeer naar het prestatieniveau van vóór de blessure. Ook in de humane geneeskunde zijn de inzichten behoorlijk veranderd. Er is een toenemende tendens tot een steeds aktiever herstel na blessures: “rust roest”.

De reden hiervoor is de praktijk. Patiënten die aktiever herstellen hebben een kortere hersteltijd nodig en halen een beter eindresultaat. Vervolgens heeft wetenschappelijk onderzoek in de afgelopen jaren deze praktijkervaringen op vele punten ondersteund.

Een voorbeeld is het onderzoek naar het herstel van peesblessures. Wil een sportpaard met een peesblessure een kans maken terug te keren in de sport, dan is het van essentieel belang om de pees tijdens het herstel in een bepaalde mate te belasten. Hierdoor zijn de nieuw gevormde vezels optimaal bestand tegen inwerkende krachten in het werk.
Door de prikkel van het aangepaste werk kunnen de vezels zich organiseren in de juiste richting, wat een grote bijdrage levert aan een optimaal resultaat.

De problemen die optreden bij volledig boxrust en de veranderde inzichten hebben er toe geleid dat paardendierenartsen boxrust in principe alleen dàn voorschrijven als het niet anders kan. Boxrust wordt bijvoorbeeld nog toegepast bij grote buikoperaties, gewrichtsoperaties, fracturen van de benen, ernstige bevangenheid, en zwaar bandletsel.

Boxrust en voeding
Als een paard op rust wordt gezet, is het belangrijk om het rantsoen aan te passen. Beperk het krachtvoer en geef wat meer ruwvoer. Een al te abrupte vermindering van krachtvoer en beweging geeft sneller aanleiding tot verstoppingskolieken. Pavo heeft speciale krachtvoeders voor paarden op rust, zoals Pavo Nature's Best en Pavo Condition eXtra, die de spijsvertering meer stimuleren en zo verstoppingskolieken helpen voorkomen. Wanneer je wel kunt en wilt afbouwen in de hoeveelheid krachtvoer is het verstandig een Pavo SummerFit koek bij te voeren, hiermee krijgt je paard alsnog de nodige vitaminen en mineralen binnen.
Het kan handig zijn iets minder vaak op te strooien. Paarden op rust hebben de neiging om, waarschijnlijk uit verveling, meer stro te eten.

Daarnaast is het verstandig om paarden op rust niet te isoleren van soortgenoten. Het paard is een zeer sociaal dier. Bij onvoldoende (oog- en snuffel) contact met andere paarden wordt het paard onrustig en ontwikkelt het snel ongewenst gedrag en stalondeugden. Als de andere paarden op stal naar buiten gaan is het zeer verstandig om enkele paarden als gezelschap op stal te laten.

Revalidatie: relatieve vormen van "rust"
Weidegang wordt vaak voorgeschreven bij langdurige wat lichtere blessures. Het grote voordeel van weidegang is dat de paarden veel tijd kwijt zijn met grazen en dat gras laxerend is. Bovendien zijn de paarden de gehele dag licht in beweging. Voor een aantal paarden geldt dat zij ook op de weide soms flink “uit hun pan” gaan, hetgeen desastreus kan zijn voor de blessure. Dit probleem is beduidend minder als paarden 24 uur per dag in het weiland lopen.

Stappen aan de hand is de meest lichte vorm van gecontroleerde beweging en wordt vaak toegepast bij peesletsels, bandschades en gewrichtsproblemen. Veel paarden zijn echter te heet, te druk en te gevaarlijk om afgestapt te worden. In dat geval is het beter om ze onder de man te stappen. Stapmolens zijn voor de revalidatie ook geschikt mits zij voldoende groot zijn en een stroeve bodembedekking hebben. Het komt helaas te vaak voor dat paarden, tijdens hun revalidatie in de stapmolen, zich zeer ernstig verwonden.

Longewerk kan voor een aantal blessures een gecontroleerde manier van bewegen zijn. Met name paarden met rugblessures hebben veel baat bij deze vorm van therapie. Ook lichte kreupelheden kunnen, afhankelijk van de oorzaak, op deze manier gerevalideerd worden. Het paard behoeft daarbij niet geheel kreupelheidsvrij te zijn.

Naast longewerk kan ook het onder de man rijden een vorm van gecontroleerd bewegen zijn. Voor het toepassen van een dergelijke actieve manier van revalidatietraining dient aan een aantal randvoorwaarden voldaan te zijn:

  • De aard van de blessure moet exact bekend zijn. (goede diagnostiek) ;
  • De ruiter kan zelf het paard goed beoordelen ;
  • De ruiter krijgt intensieve begeleiding van dierfysiotherapeut en/of dierenarts ;
  • De ruiter controleert dagelijks met een “lekenoog” of de blessure niet verergert;
  • De dierfysiotherapeut c.q dierenarts doet herhaaldelijk functie onderzoek om de voortgang in de genezing goed te evalueren ;
  • De dierfysiotherapeut c.q. dierenarts trainen het “lekenoog” ;
  • Het revalidatieprogramma is sterk individueel en wordt opgesteld en aangepast aan de aard en het stadium van de blessure, de trainingsmogelijkheden, de ervaring van de ruiter en het karakter van het paard.

Doel van elk revalidatieprogramma is om die belasting in de training te vermijden die aanleiding heeft gegeven tot het ontstaan van de blessure.
Dit betekent dat voor een groot aantal blessures het paard wel mag werken maar een aantal oefeningen moet vermijden. Ook het beoefenen van andere disciplines zoals veel galopwerk bij dressuurpaarden of dressuurwerk voor springpaarden of het galopperen van harddravers kan onderdeel zijn van het revalidatieprogramma. De meeste sportblessures zijn RSI-blessures (Repetitive Strain Injury). Dat betekent dat herhaaldelijk belasting van het geblesseerde onderdeel zoveel mogelijk vermeden moet worden.

Samenvattend
Het zinvol revalideren van paarden is een complexe materie en lijkt het meest succesvol bij een goede communicatie tussen eigenaar, paard en dierenarts. Boxrust dient om meerdere redenen tot een minimum beperkt te worden. Indien boxrust toch noodzakelijk is, is het verstandig om rantsoen en leefomgeving van het paard te optimaliseren.