Stress bij paarden: symptomen, oorzaken en tips voor meer ontspanning

Stress bij paarden kan zich op verschillende manieren uiten. Het ene paard wordt schrikachtig en staat continu ‘aan’, terwijl een ander paard juist bevriest of zich terugtrekt. Een beetje spanning is normaal, maar wanneer je paard regelmatig of langdurig gestrest is, is het belangrijk om te achterhalen waar die spanning vandaan komt.

Hoe herken je stress bij een paard? Wat zijn mogelijke oorzaken? En wat kun je doen om je paard meer te laten ontspannen? In dit artikel leggen we het uit.

Wat is stress bij paarden?

Stress is een natuurlijke reactie van het lichaam op een situatie die een paard als spannend, bedreigend of onvoorspelbaar ervaart. Omdat paarden van nature vluchtdieren zijn, helpt deze stressreactie ze om snel te reageren op mogelijk gevaar.

We maken onderscheid tussen acute stress en chronische stress.

Acute stress is kortdurend en ontstaat bijvoorbeeld wanneer je paard schrikt, naar een vreemde omgeving gaat of een spannende situatie meemaakt. Zodra de situatie voorbij is, kan je paard meestal weer ontspannen.

Chronische stress ontstaat wanneer een paard langdurig of herhaaldelijk stress ervaart en onvoldoende gelegenheid krijgt om daarvan te herstellen. Langdurige stress kan uiteindelijk invloed hebben op het gedrag, de gezondheid en het welzijn van je paard.

Hoe herken je stress bij een paard?

 Stress bij paarden kun je herkennen aan zowel lichamelijke signalen als veranderingen in gedrag. Niet ieder paard reageert hetzelfde. Het is daarom vooral belangrijk om te weten wat normaal gedrag is voor jouw paard.

Signalen van acute stress

Een paard dat op dat moment spanning ervaart, kan bijvoorbeeld:

• zijn hoofd hoger dragen en extra alert om zich heen kijken;
• sneller of heftiger reageren op geluiden en bewegingen;
• schrikken, vluchten of juist bevriezen;
• sneller ademen;
• een verhoogde hartslag hebben;
• zweten of trillen;
• vaker mesten of plassen;
• moeilijker kunnen focussen;
• snurken of blazen.

Soms is de oorzaak overduidelijk. Je paard ziet bijvoorbeeld de trailer, hoort een onverwacht geluid of komt op een vreemd wedstrijdterrein. Maar soms lijkt er in jouw ogen weinig aan de hand.

Een ritselend blaadje, een schaduw in de bak of die beruchte kabouter bij de A? Voor je paard kan het op dat moment écht spannend voelen.

Signalen van langdurige stress

Bij chronische stress zijn de signalen vaak subtieler. Je paard kan bijvoorbeeld:

• moeilijk tot rust komen;
• voortdurend alert of gespannen zijn;
• prikkelbaarder reageren;
• zich juist meer terugtrekken;
• veranderingen in eetlust laten zien;
• gewicht verliezen;
• minder goed herstellen;
• gedragsveranderingen of stereotiep gedrag vertonen, zoals weven, luchtzuigen of kribbebijten.

Langdurige stress wordt daarnaast in verband gebracht met onder andere maagproblemen. Lees ook meer over maagzweren bij paarden en stalondeugden bij paarden.

Waardoor ontstaat stress bij paarden?

Stress kan veel verschillende oorzaken hebben. Denk aan een spannende gebeurtenis, veranderingen in de omgeving, onvoldoende mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen, training, lichamelijk ongemak of voeding.

Veelvoorkomende oorzaken van stress zijn bijvoorbeeld:

• Veranderingen in de omgeving of routine: een verhuizing, een nieuwe stalgenoot, ander ruwvoer of minder weidegang.
• Onbekende of spannende situaties: transport, wedstrijden, scheren of een bezoek van de hoefsmid, tandarts of dierenarts.
• Onverwachte prikkels: harde geluiden, voorbijrijdende voertuigen, plotselinge bewegingen of onstuimig weer.
• Onvoldoende beweging of sociaal contact: een paard moet paard kunnen zijn. Vrij bewegen, foerageren en contact met soortgenoten horen daarbij.
• Pijn of lichamelijk ongemak: bijvoorbeeld door gebitsproblemen, blessures of een slecht passend zadel.
• Training en belasting: te hoge verwachtingen, onduidelijke signalen of onvoldoende hersteltijd kunnen spanning veroorzaken.

Wat voor het ene paard de normaalste zaak van de wereld is, kan voor een ander behoorlijk spannend zijn. Kijk daarom altijd naar je eigen paard en naar de situaties waarin zijn gedrag verandert.

Verandert het gedrag van je paard plotseling of zonder duidelijke aanleiding? Sluit dan ook lichamelijk ongemak of pijn uit en raadpleeg bij twijfel een dierenarts of andere deskundige.

Wat kun je doen om stress bij je paard te verminderen?

Om stress bij je paard te verminderen, is het belangrijk om eerst te achterhalen waardoor de spanning ontstaat. Daarnaast vormen voldoende ruwvoer, vrije beweging, sociaal contact en een passende training een belangrijke basis voor het welzijn van je paard.

1. Zorg voor voldoende ruwvoer

Paarden zijn van nature gewend om een groot deel van de dag te eten en te kauwen. Voldoende ruwvoer is daarom belangrijk voor zowel de lichamelijke gezondheid als het welzijn van je paard.

Zorg ervoor dat je paard verspreid over de dag en nacht voldoende ruwvoer krijgt en voorkom lange periodes zonder voer. Langdurig kunnen kauwen en foerageren sluit aan bij het natuurlijke gedrag van een paard en ondersteunt bovendien een gezonde spijsvertering.

Heeft je paard aanleg voor overgewicht? Dan is onbeperkt ruwvoer niet altijd verstandig. Kies bijvoorbeeld voor ruwvoer met een lagere voedingswaarde en gebruik eventueel een slowfeeder om de eettijd te verlengen.

2. Geef je paard voldoende vrije beweging

Een uurtje trainen is niet hetzelfde als vrije beweging. Van nature bewegen paarden verspreid over de hele dag in een rustig tempo.

Weidegang is een mooie manier om dit natuurlijke gedrag mogelijk te maken. Is dat niet mogelijk, dan kan bijvoorbeeld een ruime paddock of loopstal een alternatief zijn.

Je kunt beweging bovendien stimuleren door ruwvoer en water op verschillende plekken aan te bieden. Zo moedig je tegelijkertijd natuurlijk zoek- en foerageergedrag aan.

3. Zorg voor sociaal contact

Een paard is een kuddedier en heeft behoefte aan contact met soortgenoten. Paarden zoeken elkaars gezelschap op, verzorgen elkaar en kunnen zich veiliger voelen binnen een sociale groep.

Onvoldoende sociaal contact kan bijdragen aan stress en frustratie. Geef je paard daarom waar mogelijk regelmatig de kans om direct contact te hebben met andere paarden, bijvoorbeeld in de wei of paddock.

Zorg natuurlijk wel voor voldoende ruimte en een passende groepssamenstelling.

4. Bouw spannende situaties rustig op

Weet je dat je paard bepaalde situaties lastig vindt? Probeer hier dan niet alleen mee te oefenen op het moment dat het écht moet.

Vindt je paard trailerladen spannend, oefen dan op rustige momenten. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor scheren, alleen op pad gaan of trainen op een vreemde locatie.

Door nieuwe situaties stap voor stap op te bouwen en je paard positieve ervaringen te laten opdoen, kun je werken aan meer vertrouwen.

5. Kijk kritisch naar het totale plaatje

Stress heeft lang niet altijd één oorzaak. Kijk daarom naar huisvesting, gezondheid, training, voeding én de omstandigheden waarin je paard spanning ervaart.

Is je paard alleen gespannen tijdens één specifieke situatie? Of heb je eigenlijk het gevoel dat hij vrijwel iedere dag ‘aan’ staat? Dat verschil is belangrijk.

Supplementen voor nerveuze en gespannen paarden 

De basis begint altijd bij goede huisvesting, voldoende ruwvoer, vrije beweging, sociaal contact, passende training en het uitsluiten van lichamelijk ongemak.

Daarnaast kan een voedingssupplement extra ondersteuning bieden aan paarden die moeite hebben met spanning.

Pavo BeChill: voor spannende momenten

Is je paard normaal gesproken ontspannen, maar verandert hij tijdens specifieke situaties ineens in een stresskip? Dan past een supplement voor incidentele stressmomenten beter.

Pavo BeChill is ontwikkeld voor tijdelijke ondersteuning tijdens spannende situaties, bijvoorbeeld:

• transport;
• een bezoek van de hoefsmid, tandarts of dierenarts;
• een wedstrijd;
• scheren;
• trainen op een vreemde locatie.

BeChill ondersteunt je paard tijdens deze momenten zonder hem suf of sloom te maken.

Pavo NervControl: voor paarden die moeilijk kunnen ontspannen

Sommige paarden zijn van nature gevoeliger, sneller gespannen of staan bijna voortdurend ‘aan’. Voor deze paarden kan dagelijkse ondersteuning beter passen.

Pavo NervControl is ontwikkeld voor sensibele en gespannen paarden en kan gedurende langere tijd worden gevoerd.

Pavo BeChill of Pavo NervControl: wat is het verschil?

	Pavo BeChill	Pavo NervControl
Toepassing	Voor incidentele stressvolle situaties	Voor van nature gestreste of nerveuze paarden
Effect	Direct effect	Lange termijn effect, voor structurele ondersteuning
Vorm	Vloeibaar	Kleine brokjes

Houd er rekening mee dat ieder paard anders is en ook verschillend op voedingsondersteuning kan reageren.

Welke rol speelt magnesium bij stress bij paarden?

Magnesium is een belangrijk ingrediënt als het gaat om stress verminderen bij paarden. Magnesium zorgt er namelijk voor dat je paard weerbaarder is tegen stress. Dit werkt twee kanten op: op het moment dat het lichaam aan stress wordt blootgesteld, verbruikt het extra magnesium. Aan de andere kant maakt een tekort aan magnesium het lichaam juist weer gevoeliger voor stress. Hierdoor wordt het magnesiumtekort nóg groter en beland je in een vicieuze cirkel. Daar komt bij dat een paard zelf geen magnesium kan aanmaken. Het is dus belangrijk dat er altijd, en zeker bij stressgevoelige paarden, voldoende magnesium in de voeding aanwezig is. Zowel Pavo NervControl als Pavo BeChill bevatten onder andere magnesium om je paard meer bestand te maken tegen stress(situaties).