Graanvrij voeren de nieuwe trend?

Steeds meer paardenhouders willen minder granen voeren, maar granen zijn niet per definitie slecht voor paarden. Ze vormen een uitstekende bron van snel beschikbare energie voor sportpaarden. Echter, voor recreatiepaarden, paarden met overgewicht of paarden met stofwisselingsziekten (zoals EMS, Cushing, hoefbevangenheid en PSSM) kan graanvrij voeren absoluut zinvol zijn om de inname van suiker en zetmeel te beperken en zo de spijsvertering te ontlasten.

Waar komt graanvrij voeren vandaan?

In het wild eten paarden voornamelijk grassen en kruiden om in hun dagelijkse behoefte aan voedingsstoffen en energie te voorzien. Wilde paarden bewegen alleen heel anders dan onze gedomesticeerde paarden en daarmee veranderde het dieet: paarden werden ingezet als werkpaarden. In die tijd werden granen aan het rantsoen toegevoegd, omdat kleine hoeveelheden graan veel snel beschikbare energie leveren. Tegenwoordig trekken de meeste paarden geen zware ploegen meer. We trainen voornamelijk op vlak terrein en de energiebehoefte van met name recreatiepaarden is behoorlijk gedaald. Voor deze paarden is kwalitatief goed ruwvoer met een aanvulling van vitaminen en mineralen vaak al voldoende om in de dagelijkse behoefte te voorzien.

De voordelen van granen: wanneer zijn ze wél nuttig?

Granen zijn, mits met mate gevoerd, nog altijd een uitstekende energiebron. Ze zijn met name nuttig wanneer je paard:

Sportieve prestaties levert
Extra energie nodig heeft bij training of conditie-opbouw

De snel beschikbare energie uit het zetmeel in granen stelt de spieren in staat om energie te leveren zonder dat dit veel inspanning kost van de stofwisseling. Door verschillende graansoorten te combineren, kan het lichaam de energie zelfs langer vasthouden.

Daarnaast bevatten specifieke bestanddelen van de graankorrel (zoals graankiemen, schillen, vliezen, stengels, bladeren en zemelen) waardevolle voedingsvezels die de spijsvertering ondersteunen. Zo worden tarwezemelen in muesli of slobber vaak gebruikt om het maag-darmkanaal extra te ondersteunen.

Wist je dat?

Graanvrij voeren is bijzonder geschikt is voor paarden met overgewicht, (aanleg voor) stofwisselingsaandoeningen of bij geen of weinig arbeid.

PavoNutritionistPleun Broeren

De nadelen van granen: de zetmeelgrens

Waarom verliezen granen dan toch steeds vaker aan populariteit? Dat heeft alles te maken met het endosperm (de binnenkorrel van de graankorrel), dat hoofdzakelijk bestaat uit zetmeel en gluten. Paarden hebben een strikt beperkte verteringscapaciteit voor zetmeel.

De gouden vuistregel voor zetmeel: De zetmeelinname per maaltijd mag niet meer bedragen dan 1 gram zetmeel per kilogram ideaal lichaamsgewicht van het paard.

Als een paard te veel zetmeel binnenkrijgt, kan dit leiden tot:

Bloedsuikerpieken: een snel stijgende bloedsuikerspiegel zorgt voor een overmatige afgifte van insuline. Dit is met name een probleem voor insulineresistente paarden en kan op de lange termijn hoefbevangenheid en stofwisselingsziekten in de hand werken.
Verstoring van de achterdarm: wanneer het zetmeel niet volledig in de dunne darm wordt verteerd, stroomt het door naar de dikke darm, waar snelle fermentatie plaatsvindt waardoor de achterdarm kan verzuren.
Dit kan problemen veroorzaken of bevorderen zoals diarree, koliek of overgewicht.

Wanneer is graanvrij voeren een must?

Graanvrij voeren is aan te raden voor paarden met overgewicht, paarden die geen tot weinig inspanning verrichten of paarden die lijden aan (of aanleg hebben voor) de volgende aandoeningen:

EMS
Cushing (PPID)
Hoefbevangenheid
PSSM

De 5 grootste voordelen van graanvrij voeren

Besparing op krachtvoer: de meeste paarden halen hun dagelijkse behoefte aan voedingsstoffen uit ruwvoer (gras en hooi) en een vitaminen- en mineralenbalancer.
Minder suiker en zetmeel: het weglaten van graancomponenten vermindert de suiker- en zetmeelinname, wat het spijsverteringskanaal ontlast.
Voorkomen van overgewicht: te energierijk voer dat niet door arbeid wordt gecompenseerd, leidt tot vetopslag. Minder overtollige energie zorgt voor een fitter paard met een gezond gewicht.
Minder belasting voor de suikerstofwisseling: een rantsoen met een laag suiker- zetmeelgehalte helpt pieken in de suikerstofwisseling te beperken.
Gezonde darmen: zonder de belasting van graanzetmeel kan de dikke darm zich volledig focussen op het efficiënt afbreken van vezels.

Conclusie: maak de juiste afweging voor jouw paard

Graanvrij voeren is dus zeker geen tijdelijke trend, maar een biologisch onderbouwde voedingswijze die aansluit bij het natuurlijke spijsverteringssysteem van het paard. Tegelijkertijd zijn er ook paarden die juist baat hebben bij granen. Of een graanvrij dieet bij jouw paard past, hangt dan ook af van je eigen voorkeuren, de trainingsintensiteit van je paard en eventuele aanleg voor specifieke stofwisselingsaandoeningen.