Pavo, voeding en verzorging van paarden
Nieuwsbrief

Meld je aan en ontvang handige tips, leuke acties en specialistisch advies over de gezondheid van jouw paard in je mailbox!

Adviesfilter
Advies over
Houderij

 

Ruwvoer voor paarden: wat, waarom en hoeveel?

Het rantsoen van een paard bestaat voor 70% tot 100% uit ruwvoer. Ruwvoer is daarmee het belangrijkste onderdeel van het dagelijkse rantsoen van een paard. Maar waarom is ruwvoer eigenlijk zo belangrijk? Hoeveel ruwvoer eet een paard? En worden paarden dik van teveel ruwvoer?

Wat is ruwvoer?

Ruwvoer is een plantaardig voedermiddel dat geen of enkel een eenvoudige bewerking heeft ondergaan. Het bevat bloemen, bladeren, stengels en soms wortels. Verschillende ruwvoeders voor paarden zijn:

  • Hooi
  • Voordroogkuil
  • Gras
  • Stro
  • Luzerne
  • Bietenpulp

Gras, voordroogkuil en hooi zijn de meest gangbare ruwvoeders voor paarden. Het grootste verschil tussen hooi en voordroogkuil wordt veroorzaakt door de duur van drogen op het land en of het wel of niet in folie is gewikkeld. Koeienkuil is iets anders dan voordroogkuil en is door structuur, zuurtegraad en het suiker- en eiwitgehalte absoluut niet geschikt voor paarden.

Waarom is ruwvoer zo belangrijk voor paarden?

In de natuur kauwt een paard veertien tot zestien uur per dag en maakt daarbij wel veertigduizend (!) kauwbewegingen. Hierdoor maken ze speeksel aan. In tegenstelling tot de mens maakt een paard alleen speeksel aan wanneer hij kauwt. Door de vele vezels in ruwvoer kauwt een paard vele malen langer op ruwvoer dan op krachtvoer, en wordt op deze manier dus meer speeksel geproduceerd. Een ruwvoermix als Pavo DailyPlus kun je mengen met krachtvoer om zo het kauwen (en daarmee de speekselproductie) te stimuleren. 

Speeksel speelt niet alleen een belangrijke rol als glijmiddel voor voedsel; het neutraliseert ook het zure maagsap. Zuur maagsap is nodig voor de vertering van voedsel en voor het onschadelijk maken van bacteriën en andere ongewenste zaken. Je moet je voorstellen dat wanneer de maag langere perioden leeg is, de zuurgraad zo sterk stijgt dat de beschermende slijmlaag van de maagwand aangetast wordt. Kauwen en de constante aanwezigheid van voedsel in de maag dempt de zuurgraad en voorkomt maagproblemen, zoals maagzweren. Een ruwvoerproduct dat een positieve werking heeft op het maagslijmvlies is Pavo SpeediBeet. Deze snel wekende bietenpulp bevat 100% laag suiker bietenpulp met hierin pectine. Pectine is een oplosbare vezel die een dik slijm in het maagdarmstelsel vormt, wat het maagslijmvlies beschermt.

Naast het stimuleren van kauwen, hebben vezels in ruwvoer nog een andere belangrijke functie; ze voeden de bacteriën in de dikke- en blindedarm. Bacteriën in de dikke- en blindedarm voeden zichzelf met de vezels uit ruwvoer en produceren hierbij vluchtige vetzuren. Dit proces heet fermentatie. De vluchtige vetzuren worden vervolgens afgegeven aan de bloedbaan, waardoor je paard het als energiebron kan verbruiken.  

Hoeveel ruwvoer eet een paard per dag?

Het dagelijkse rantsoen van een paard bestaat dus voor 70% tot 100% uit ruwvoer. Een paard moet dagelijks ongeveer anderhalf procent van zijn lichaamsgewicht aan drogestof uit ruwvoer binnenkrijgen. Droge stof is het ruwvoergedeelte dat overblijft als al het vocht eruit is gehaald. Het drogestofgehalte verschilt sterk per ruwvoerproduct. Zo heeft gras een drogestofgehalte van 20% tot 25%, voordroogkuil van 60% tot 70% en hooi van 80% tot 90%.

Om de hoeveelheid ruwvoer voor jouw paard te berekenen doorloop je de volgende stappen:

  • Bepaal het drogestofgehalte in het ruwvoer. Dit kun je doen door van de gemiddelde gehaltes uit te gaan of d.m.v. een Pavo Ruwvoer Quickscan;
  • Bepaal de geadviseerde dagelijkse drogestofopname per dag voor jouw paard (+/- 1,5% van het lichaamsgewicht, afhankelijk van conditie, type, ras, arbeid en wel of geen dracht);
  • Vermenigvuldig de geadviseerde dagelijkse drogestofopname per dag met 100;
  • Deel dit getal vervolgens door het drogestofpercentage van jouw ruwvoer;
  • Het antwoord zijn de kilogrammen ruwvoer die jij mag verstrekken aan jouw paard.

Voor de geadviseerde minimale dagelijkse drogestofopname zie de tabel hieronder.

Lichaams-gewicht

Geadv.
minimale dagelijkse drogestof- opname

Geadv. dagelijkse hoeveelheid gras
(23%
drogestof)
Geadv. dagelijkse hoeveelheid voordroogkuil
(67%
drogestof)
Geadv.  dagelijkse hoeveelheid hooi
(88%
drogestof)
100 kg 1.5 kg 6.5 kg 2.2 kg 1.7 kg
200 kg 3 kg 13 kg 4.5 kg 3.4 kg
300 kg 4.5 kg 19.6 kg 6.7 kg 5 kg
400 kg 6 kg 25.1 kg 9 kg 6.7 kg
500 kg 7.5 kg 32.6 kg 11.2 kg 8.4 kg
600 kg 9 kg 39.1 kg 13.4 kg 10.1 kg

Kwaliteit van het ruwvoer

Met behulp van je zintuigen (geur, kleur en samenstelling) kun je een redelijke inschatting maken van de kwaliteit van hooi en voordroogkuil, al zegt dit lang niet alles over de voedingswaarde. Aan de buitenkant kun je bijvoorbeeld niet zien hoeveel suiker of eiwit er in het ruwvoer zit. Met de Pavo Ruwvoer QuickScan kun je een monster van jouw ruwvoer nemen en dit laten analyseren op suiker, eiwit en energie. Daarnaast wordt ook het drogestofgehalte gemeten.  

  Hooi Voordroogkuil
Geur

Aangenaam licht zoet

Een muffe geur kan duiden op schimmel!

Licht zuur en fris

Een muffe zure geur kan duiden op schimmel!

Kleur

Diepgroen tot geelgroen

Witte plekken duiden op schimmel.

Fris bruin/ gelig

Witte of juist hele donkere plekken duiden op schimmel.

Samenstelling 

Veel stengels en weinig blad wijzen op een lage voedingswaarde.

Hoe grover de stengels, hoe lager de voedingswaarde. 

Veel stengels en weinig blad wijzen op een lage voedingswaarde.

Te veel blad en weinig stengels wijzen op een te hoge voedingswaarden.

Goed voordroogkuil voelt soepel en koel en is niet zacht of nat.


Let bij het beoordelen van de kwaliteit van ruwvoer ook altijd op schimmel, stof, giftige planten, onkruid en afval in de balen. Over het algemeen heeft hooi een hoger vezelgehalte en een lager eiwitgehalte dan voordroogkuil. Voordoorkuil heeft over het algemeen een lager suikergehalte.

Alternatieven voor ruwvoer

Naast de meest gebruikelijke ruwvoeders (gras, voordroogkuil en hooi) bestaan er verschillende soorten  ruwvoeralternatieven. Je kunt je ruwvoer aanvullen of zelfs compleet vervangen met deze alternatieven als je onvoldoende ruwvoer hebt of de kwaliteit matig of slechts is, maar ook als je paard weinig of geen ruwvoer kan opnemen (bijv. oude paarden) of je paard mager/ schraal blijft.

Luzerne

Eén van deze alternatieven is luzerne. Luzerne bijvoeren aan je paard kan gezond zijn, want het heeft unieke eigenschappen, al zit er wel een maximum aan. Geef maximaal 50% van je ruwvoer-drogestof als luzerne i.v.m. de scheve calcium-fosforverhouding. Lees meer over luzerne in het artikel ‘Luzerne voor paarden, waar moet je op letten?’. Pavo Dailyplus is een ruwvoermix en bestaat voor een groot gedeelte uit luzerne. Pavo DailyPlus is ideaal om met krachtvoer te mengen en zo het kauwen te stimuleren.

Bietenpulp

Een andere belangrijk ruwvoeralternatief is geweekte bietenpulp. Naast het beschermen van het maagslijmvlies, heeft bietenpulp nog een aantal belangrijke eigenschappen. Zo bestaat bietenpulp uit zeer gemakkelijk opneembare vezels en heeft het een goede werking op de darmgezondheid. De goede bacteriën die in de blinde- en de dikke darm leven stimuleer je met deze vezel. Daarnaast is het suikergehalte in bietenpulp zeer laag. Pavo SpeediBeet bestaat enkel uit bietenpulp en moet je geweekt voeren. Pavo SpeediBeet is ideaal voor oudere paarden en/of paarden met gebitsproblemen.

Stro

Ook stro is strikt genomen een ruwvoeralternatief. Een belangrijk voordeel van stro is dat het ook gebruikt kan worden als bodembedekking en paarden hierdoor de gehele dag kleine porties kunnen knabbelen. Stro dient als maagvulling en de vele vezels hebben een positief effect op de bacteriën in het darmkanaal. Stro heeft een zeer lage voedingswaarde. Een groot nadeel van stro is dat wanneer paarden te veel stro eten, ze verstopt kunnen raken en koliek krijgen. 

Wordt een paard dik van onbeperkt ruwvoer?

Of een paard dik wordt door onbeperkt ruwvoer is sterk afhankelijk van de kwaliteit van het ruwvoer. Ruwvoer met een hoog energie-, eiwit-, en suikergehalte zal eerder zorgen voor te dikke paarden dan ruwvoer met lage gehaltes.

Omdat een paard dagelijks ongeveer anderhalf procent van zijn lichaamsgewicht aan drogestof uit ruwvoer moet binnenkrijgen, is het van belang ruwvoer te verstrekken dat in de behoefte van je paard voorziet. Dit is voor ieder paard weer anders en is afhankelijk van conditie, type, ras, arbeid en wel of geen dracht. Wil jij weten wat de voedingswaarden zijn van jouw ruwvoer? Doe dan de Pavo Ruwvoer QuickScan.

Tip: Om je paard toch veertien tot zestien uur per dag te laten knabbelen is het handig om ruwvoer aan te bieden in een slowfeeder.

Bekijk video: waarom is ruwvoer belangrijk?

 

ruwvoer-voor-paarden

Pavo DailyPlus

Voor een tevreden paard

Pavo SpeediBeet

Snel wekende bietenpulp vlokken

Ruwvoer Quickscan

De snelle ruwvoeranalyse voor paarden

Ruwvoer Quickscan Plus

De uitgebreide ruwvoeranalyse voor paarden